Gobela, San Nikolas, Villamonte
Fan
This user hasn't shared any biographical information
Posts by Fan
Zein eder Mona!
Mar 1st
Madonna – Monna – Mona… gaur egunera arte pentsatzen zen Mona Lisa-ren bi erretratu zeudela: jatorrizkoa, Leonardo Da Vinci-rena eta Marcel Duchamp-ena, margolari dadaistarena. Azken honek aurreko maisulanaren parodia egin zuen postal baten eta izenburu probokatzailea jarri zion: LHOOQ. Frantsesez letreiatua hurrengo soinua izango luke “elle a chaud au cul”, hitzez hitzeko itzulpena: hark sua du ipurdian, hau da, bero-bero dagoela.
Honek bide eman zion POR ART estiloari. Duchamp-ek “apropiacionismo” deritzona egiten du, hots, lan batez jabetzen da, klasiko batez gehienetan, eta beste berri bat sortzen du, baina bertsio hausle baten ikuspuntutik.
Duela gutxi, Madrilgo Prado museoan Mona Lisa-ren erretratu berri bat dagoen albistearekin gosaldu genuen: Leonardo-ren adinkidea eta garaikidea.
Adituen arabera, zalantzarik gabe, Da Vinci-ren tailerrean egindako artelan bat da, aurrekoaren dizipulo batek eginda segur aski. Horretarako jo behar izan dute “expertizaje” teknikara; hau, artelan ezezagunak, egile, eskola edo mugimendu zehatz bati esleitzean datza. Teknika berri eta sofistikatuei esker ondorio ausartetara ailegatzen dira.
Orain dagokion galdera zera da: zenbat denbora eman behar da irribarre berri bat agertzeko jatorrizkoarekin lehiatzeko?
Aurrean esandakoarekin, bakarrik Getxoko liburutegien erabiltzaileen interesa piztu nahi dugu, zeinen gordailuetan arte-altxor imprimatuak eta ikus-entzunezkoak gordetzen baitira: Rafael, Rembrand, Caravaggio, El Bosco, Goya, Miguel Angel, Gauguin, Delacroix, Giotto, Durero…horietato batzuk baino ez dira.
Orlando furioso
Feb 10th
Kontratenorraren ahotsa ez da funtsean garbia, airea laringearen bidez ateratzen da, nota faltsuak sortuz. Horri falsettoan kantatzea deitzen zaio eta teknika konplexu bat menperatzean datza, zeren eta abeslariak soinu guztiak modulatu eta eraldatu egin behar dituen, eta nota grabeak nahiz agudoak beti geratzen dira ezkutatuta.
Adituek diotenez, ez dira doinu puruak, baizik eta gozakaiztuak (faltsuak).
Emaitza oso interesgarria da: pentsa dezagun gizon bat emakume ahots batekin kantatzen. Arraroa hasieratik bukaeraraino!
Aurrean aipatu dugun guztiak badu zerikusirik “castrati” izeneko haurrekin. Horiei euren atributuak mozten zizkieten, ahots zuria eta gardena gordetzeko asmotan.
Konpositore barrokoek, Antonio Vivaldi adibidez, hainbat opera konposatu zituzten ahots zurientzat, baina XIX. mendea hasi bezain laster gainbeheran erori ziren; ahots argiaren eta garbiaren erabilerak bilakaera izan zuen eta mota horretako kantuen zaletasunak ere bai.
Gaur egun, arraroa iruditzen zaigu doinu horiek izan zuten onarpena eta prestigioa eta nerabe askok jasan zuten, euren gorputzetan, sarraskia (egia bada ere, gutxi ziren benetan arrakasta lortu zutenak). Baina opera horiek ez dira galdu eta asko gorde egin dira ahots sakoneko emakume abeslari, mezzo-soprano eta kontratenorreen errepertorioetan. Horren adibide da Carlos Mena, gasteiztar tenorra, Bilbon egongo dena abesten kontratenorren ahotsaren goren unea gogorarazten.
Romeo et Juliette
Nov 25th
Frantziako Rivieran borondatezko bi urteko itxialdi baten, Gounod konposatzaileak “Romeo et Juliette” opera idatzi zuen, egun, hirurogei OLBE-ABAO denboraldian barruan, euskalduna Juaregian antzeztuko dena.
Frantziarrek ilusio handiz jaso zuten, baina Europako gainerako entzuleek ez, ziurrenik, konposizioaren konplexutasunarengatik.
Musikak eta ekintzak, maitaleengan oinarrituta daude, eta bigarren mailako abeslari talde batez eta abesbatzaz lagunduta egon arren, karga guztia hauen gainean dago. Beraz, ezinbestekoa da tenorra eta sopranoa bikaineko abotsak izatea. Konplexutasun horri dagokionez, egoera hori ez da beti gertatzen, eta ondorioz emanaldia zertxobait gogaikarri suertatzen da.
Aukera paregabea eskeitzen digute, abesti bikainak (hala nola “Ah! Je veux vivre” eta “Ah lève-toi soleil”) dastatzeko; duo lirikoak eta dramatikoki indartsuak; eta nahitaezko balleta (Parisko publikoak eskatzen baitzuen). Eginkizuna dotoreziaz apainduta dago, hau baitzen egile honen ezaugarri.
Gounod eta Bizet-ekin iritsi zen Frantziar Belcantismo gainbehera, gidoiak jarraipena izan arren, kantuak bilakaera eta aurrerapena izan zuen, apaingarri gutxiagorekin eta azken finean ahots errealistagoekin, Verismoari bide emanez.
Esango dizuet ere, esan behar delako, opera DVD hau Gobelako mediatekan jasotako dohaitza izan dela eta London Royal Opera House-n grabatu zela 1994an. Bi protagonistak generoan nagusiak dira: Roberto Alagna eta Vaduva Leontina; Alagna tenorea ezaguna bere ahots tinbre aberatsarengatik eta beldurtuta irten zelako ekitaldi baten erdian Milango La Scala aretotik 2006.urtean. Ordezkoak irten behar izan zuen kaleko arroparekin eta makillajerik gabe, premiazko egoera bait zen.
Shakespeare inspirazio bikaina izan zen konpositore erromantikoentzat. “Romeo and Juliet” idazlanean maitasuna gailentzen da beste gauza guztien gainetik, eta hori islatzen dituzte Gounod-en abestiek eta hitzek (“…le coeur cède a l´amour…”, “…le bonheur fuit sans retour…”), gure sabelean sentiarazten ninduten tximeleten hegaldiak…..ahhhhhhhhhh……!!!!!
Cristóbal Balenciaga
Nov 10th
Cristóbal Balenciagak (Getaria, 1895 – Javea, 1972), eskultore, musikari, margolari eta arkitekto moduan ikusten zuen bere burua. Artista moduan sormen prozesu osoan parte hartzen zuen, eta horrexegatik, Coco Chanel-en esanetan, “gutako couturier (jostun) bakarra da”. 
Moda munduko jostun handiek, Gyvenchy-k, Ungaro-k edo Courrèges-ek adibidez, berarengandik ikasi zuten; baina diskrezioa izan zen beti gizon honen ezaugarri nagusia; inoiz ez zuen elkarrizketarik eman eta berari buruz dakigun guztia bere diszipulu eta lagunen bidez helarazten zaigu.
Balenciaga Museoaren inaugurazioaren “harira” (bai aproposa!) etorrita, Nerea argitaletxeak maisu honen biografia zati bat ekarri digu.Anekdotetan aberatsa, berari eta bere lanbideari dagozkion xehetasunak azaltzen dizkigu eta berriro ohartzen gara Gipuzkoako eta Lapurdiko iraganeko giro kosmopolitaz eta abenturazaleaz. Irakurtzerakoan, goi mailako moda munduak (Worth, Chanel, Dior) garaiko artistekin zeukan loturaren berri izaten dugu.
Garaiko jet-set-ak lagunduta, gay gazte bat, azkarra, herrikoa, goraino ailegatu zen perfekzio eta harmonia mailetan, eta Parisera joan zen bizitzera.
Balenciaga berritzailea izan zen (tunika erako soinekoak, zaku erako soinekoak, arlekin estiloko gonak eta plastikozko jantziak egin zituen) eta ondorioz, berak zituen merituak aitortu egin behar dira. Meritu batzuk agian pixka bat puztuta, zeren azpiko gona izan al zen benetan Harpe´s Bazaar aldizkarian 1949an azalean agertu zen gaueko jantzi sofistikatu eta dotorearen oinarria? Buruko zapien berrinterpretazioak al ziren Europako goi gizarteko andreek janzten zituzten kapelak?
Modan adituak eta adituak ez garenok ados gaude Balenciaga, arrantzale baten eta jostun baten semea, izan zela XX. mendeko “couturier” handiena (eta ez ziren gutxi batzuk!)
Diva Xarmangarriak
Apr 7th
Verdi-ren “La Traviata”n Anna Netrebko sopranoa kantari
Vienako Staatsoper Anna Bolenaren munduko estreinaldiaren agertokia izan da. Sarrerak salgai jarri ziren egunean bukatu ziren, eta birsalmentan 1.000 eurotan ere ordaindu ziren (huskeria otsailean bertako Balleta ikusteko palko batek balio zuenarekin konparatua, 17.000 euro).
Baina, egia esateko, ez da harritzekoa, protagonista nor zen kontuan izanik. Forbes aldizkariaren arabera, gaur egun, soprano hau eragin handikoa da opera munduan, eta duen ospea, gainera, zabaldu egin da aurreko agerraldiaren ondoren. Hurreratze bat proposatzen dizuegu Netrebko-ren lanera Verdi-ren musikaren bitartez (edo alderantziz).
Beste proposamen bat “Don´t give up” Ainhoa Arteta kantariaren eskutik
Eta honen azken lana aukeratu dugu, ohikoa ez duen beste erregistro bat aurkezten duelako. Puristek kritikatu ohi dituzte interprete lirikoen saiakerak “pop” munduan. Guk zeuok baloratzea nahi dugu. Biblioteketan materialak eskaintzen ditugu bera hainbat generotan entzuteko: Villamonten badago, besteak beste, aria-sorta ederra (Puccini, Leoncavallo), eta Gobelako mediatekan azken CDa, Peter Gabriel-en, Louis Amstrong-en eta Sabina-ren kantak, esaterako, interpretatzen dituena.
Eta konparazioak gorrotagarriak badira ere, eta ospetsuen artean areago, METen izandako arrakasta kontuan hartuz, ziur gaude Ainhoak, bere edertasun fisikoarekin eta ahots-tinbrearekin, arrakasta lortuko duela apirilaren 9an Euskalduna Jauregian, “Eugene Onegin” operan, Tatianaren interpretazioarekin.
Denok jakitun gara tolosarrak pasatu zuen krisialdiaz, zeren ahotsik gabe geratu zen bi urtetan, eta horrek guztiz kezkatu zituen bere jarraitzaleak.
Baina “fenix” hegaztiaren antzera, berragertu egin zen, eta, gainera, bere ahotsa hobetuta. Haren ahotsak bilakaera izan du eta ederragotu egin da. “Spinto” bihurtu ote? Erakutsiko al digu hizkuntzaren (errusiarra) eta estilo lirikoaren zailtasuna tonu mediterraneoarekin bateratzeko gai dela?.
Anna Netrebko-ren arrakastak mundu osoan izan du oihartuzuna; gipuzkoarraren kasuan errepikatzea espero dugu, bestela, beti geratuko zaigu Puccini, haren esparru pribatua.
Haute cou L ture
Mar 14th
100 años de ilustración de moda de Cally Blackman.
En el albor de 1900 hubo una revolución en el mundo del arte, un hito que cambió sus estructuras; se pasó de la figuración a la abstracción. Las bases de su concepción, que no se habían modificado desde el Renacimiento con Vasari fueron removidas por Picasso y fluyeron las vanguardias.
Éstas irrumpen tan rápido como sucumben, son efímeras como la propia moda.
París se convirtió en la capital mundial del arte y fue allí también donde emergieron el diseño y la moda en su concepción moderna.
Arte, moda e ilustración no pueden separarse por completo, puesto que la última se basa principalmente en el uso de técnicas artísticas tradicionales para presentar nuevas tendencias en el vestir. La ilustración de revistas especializadas, por tanto, pasa a ser considerada por algunos críticos ARTE en su contexto comercial.
Cally Blackman, autora del interesante libro que presentamos y recomendamos, nos demuestra la juntura entre arte y moda, a través de la historia de la ilustración. El trabajo de los ilustradores está por tanto de lleno implicado en el mundo del arte y su función es hacer atractivo un producto para su venta.
Así, las grandes firmas de moda, haciéndose eco de la demanda social, cultural, de difusión y económicas, siempre sin perder de vista el contexto y la finalidad comercial, han recurrido desde siempre al atractivo de presentar sus propuestas a través de deliciosas ilustraciones (Andy Warhol, Ljubov Popova).
Givenchy, Lacroix, Saint-Laurent, Gustafson… confiaron en el buen hacer de René Gruau, ilustrador favorito de Dior y un genio de la comunicación visual. Las revistas parisinas de moda de los años 50, dirigidas a las damas de la alta sociedad, estaban inundadas de sus bellas ilustraciones. Su obra simboliza el glamour y la sensualidad, hechos de lujo, frivolidad, futilidad y narcisismo.
(Si te gusta el mundo de la moda y quieres profundizar en él, te ofrecemos otros títulos que te pueden interesar)
Ladies and Gentlemen … ¡¡MACBETH!!
Feb 23rd
Konpositore batek ere ez zuen zehaztasunez eta arrakastaz lortu Shakespeare -ren idazlanak moldatzea 1847.urtera arte; libretistak ere ez ziren asusartzen, idazle horren pertsonaiek zuten konplexutasun psikologikoarengatik. Baina, Giuseppe Verdi, Piave-rekin batera, antzerkigilearen lumari musika jartzera arriskatu zen, ikaragarri miresten zuen eta!
Honela, Macbeth izenburuko opera eragingarria izan zen, generoaren bilakaeran italiar estiloaren estutasunari amaiera emanez (jadanik Wagner aurreratu zen Alemanian) eta operari beste balio bat erantsiz, funtsezkoagoa eta dramatikoagoa, egiazko drama baita ordura arte ezezaguna.
Baritonoaren ahotsarentzat idatzia dago, baina haren protagonismoa sopranoak hartzen du, Lady Macbeth-ek, bera izango delako drama honen benetako zirikatzailea. Opera giro ilun eta gaizto baten errotuta dago eta gizakiaren askogura, gorrotoa, jeloskortasuna, hilketa, mendekua, arrangura… islatzen ditu, emakume maltzur baten laguntzaz.
Kantatzeko, ñabardura dramatikoak dituen ahots zorrotza behar da, protagonisten nortasun bihozgabea transmiti dezan. Bai horixe!, María Callas-ek, bere karreraren gorengo aldian, rola hartu, eta munduan zehar abestu zuen.
“Vieni! T´affretta“!, ohean, oso jarrera lizunean etzanda, Macbeth erailtzera behartzen du, lazturari hasiera emanez. Baina opera honek porrot egin zuen, italiar estiloak, “belcantismo”ak, artean eragin handia baitzuen; hala ere, bere bukaera izan zen eta musika dramatikoagoari, “verdiana”izenekoari, bidea eman zion. Besti bi operek finkatuko dute estilo berri hori: “Otello” eta “Falstaff” operek.
María Callas kantari bikainaren abestiak ditugu biblioteketan eta Verdi-ren zenbait opera, biografia, haurrentzako moldaketa aparta CD formatuan eta libretoak ederki taxututa.
Jules Verne Julio
Feb 17th
Frantziara egindako bidaia batean, halabeharrez ailegatu nintzen Bretañako Nanteseko portura eta bertako kalezulo nahasietatik paseatzean, aurrez aurre topo egin nuen harrizko eraikin korrokoil batekin eta bertan plaka bat zegoen… Verne-ren jaiotetxea!
Han, nire irudimena hegan egiten hasi zen, kutsatuta, nork daki, idazle honen espiritu ameslariaz.
Gogora etorri zitzaizkidan lehenengo gauzak egilearen argitasuna eta fantasia izan ziren. Eta orduan galdetu nion neure buruari: zelan izan liteke, ia mundutik ibili gabe, Verne hain irudimentsua izatea?; zelan imajinatu ilargirainoko bidaia ikaragarria (Lurretik Ilargira); zelan deskriba zezakeen XIX. mendean, Munduari bira 80 egunean edo Lurraren erdiguneraino iristea? (Bidaia Lurraren erdiguneraino).
20.000 legoako bidaia ur azpitik izenburuko eleberrian, batiskafo bat deskribatzen du eta Nemo kapitainaren borroka txipiroi erraldoi baten kontra; eta hori guztia, baita moluskuarena ere, gertatu da!
Horretan nengoen… eta bat-batean… portu hura, jendez gainezka imajinatu nuen: nabigatzaileak, merkatariak, mertzenarioak, trafikariak… era guztietako iruzurtiak. A zer-nolako istorioak, abenturak eta espedizioak ailegatuko ziren Julio gaztearen belarrietara.
Lerro hauek omenaldi apal bat izan nahi dute, fikzio zientziaren aitzindariari omenaldia, hain zuzen, zeren eta aurten 183. urteurrena ospatuko dugun. Beraz, irakurtzera gonbiatzen zaituztegu eta haren lanez gozatzera, gure/zuen biblioteketan.
Buffa!!!!!
Feb 3rd
Teresa Berganzaren ustetan, mezzo-sopranoak eta baritonoak bigarren mailako kantaritzat hartu dira operaren historian, baina zenbait konpositorek, Gioachino Rossinik, adibidez, behe-ahots horiek garrantzitsutzat jo zituen. “L´Italiana in Algeri“, Rossinik konposatutako opera horren eredu ona da. Opera bufoa da, hau da, komikoa, geroago konposatuko zuen “Il barbieri di Seviglia” maisulanerako saio moduan erabili zuena.
“Serio” eta “Bufo” operen arteko ezberdintasuna interpretazioaren zailtasun teknokoetan datza: azken honetan, ahotsa malguagoa da eta estiloa biziagoa; gainera, amaiera zoriontsua izaten du; serioak, berriz, ez.
Estilo hau XVIII. mendean hasi zen konpositore klasizisten eskutik (Mozart, “Così fan tutte“) eta XIX. mendean jarraitu zuen beste hiru konpositore berritzailerekin: Rossini, Bellini eta Donizetti (“Don Pasquale“). Horien musikalanen bitartez bete-betean sartu zen musika erromantikoan, arrakasta handiarekin, gainera, erromantizismo pentsamolde dramatikoa orekatuz.
Gobela bibliotekan, Getxon “L`Italiana in Algeri” operaren zenbait abesti ditugu eta San Nikolas bibliotekan, libretoa. Izan ere, libretistaren lana konpositorearena bezain garrantzitsua zen, eta bion arteko lankidetzak antzezpen egunera arte iraun zuen. Horren ondorioz, askotan azaleratu ziren euren arteko haserreak.
Zuzenean entzuteko aukera baduzu, “chapeau”, baina ez baduzu aukerarik, gure biblioteketan libretoa, DVDa eta CDa dituzu eskuragarri. Hiru material horiek une atsegina pasatzeko aukera eskaintzen dute, jauregietan gertatzen diren ohiko korapiloak agertzen direlako: bahiketak eta emakume ederrak, printzesak, eunukoak…
Argudioa honako hau da: Aljeriako gobernari bat dontzeila gazte batez maitemindu da, baina maitasunaren sareetan erortze horrek arazo bat baino gehiago ekarriko dizkio, neska ederraren izaera oso bitxia de eta…
“Una furtiva lacrima”, Gaetano Donizetti!
Jan 18th
Juan Diego Flórez tenor peruarrak Bilbora egindako bisitaldia aprobetxatuz, musika klasikoaren gainean hausnakerta egitea atsegin izango dugu.
Entzuleak gustu musikal berrietara erakartzeko, Administrazioak programazio interesgarriak prezio onean ekartzen laguntzen du.
Bilbok, bere handitasuna berreskuratzeko, arriskatu egin du eta beste hiri batzuek ez bezala, antzoki eta areto berriak ireki edo programazioak berrantolatu ditu (Arriaga, Campos Eliseos, BBK Aretoa eta Euskalduna Jauregia), era guztietako gustuak asetzeko.
Ikuspuntu pedagogikotik, argi dago musika klasikoak gure gazteei ekar diezazkiekeen onurak. Horrela, antzoki horien arduradunek, “bel canto”ri hurreratzea zaila dela jakinda, programazioan parte hartzen dute eta opera saioak antolatzen dituzte haurrei hurbiltzeko…
Juan Diego Flórez tenorrak, Bilbon egin den kontzertuan, lau “bis” abestu zituen eta horietako bat izango da gure gaurko proposamena: Nemorino-k, “L´elisir d´amore” operan, aria malenkoniatsu bat abesten du, Gaetano Donizetti-ren lanik ederrenetarikoa. Horren izenburua “Una furtiva lacrima” da, gure irakurle trebeak honezkero jakingo duenez.
Aurreko guztiaz, lirikara hurbilketa erraza eta atsegina proposatzen dizuegu Gobelako Mediatekaren bidez. Getxo Antzokia-ren eraikin-lanak bukatu ondoren, opera honetaz gur zentzumen guztiekin eta zuzenean gozatuko dugulakoan…
