Gobela, San Nikolas, Villamonte
Ikus-entzunezkoak
Porgy eta Bess
Mar 26th
Porgy and Bess , Getxoko Kultur Etxeak gomendatzen duen Gershwin-ek ahots beltzetarako konposatutako folk-opera.
Musikala eta opera serioaren arteko linboan kokatua, hiru ezaugarrik egiten dute berezia: osorik iparamerikarra zen lehen opera izateak; bere protagonista guztiak arraza beltzekoak izateak eta jazz -erritmoari eta blues-ari egokitutako melodiek.
Lan honetako iturburua jazz-a eta egiazko musikal iparamerikarrak dira. Izan ere, konpositoreak, George Gershwin-ek (1898-1937) Hollywood-en lan egin zuen sasoi luze baten, Fred Astaire-ntzako arrakasta musikalak konposatuz.
Baina bere egilearentzat bidea ez zen erraza izan; nahiz eta 1935ean New York-eko lehenengo emanaldia arrakastatsua izan, gainerako estatuetan ez zuen oso arrakasta handia lortu, baina bai polemika piztu beti.
Denbora pasatu behar izan zen beltzak protagonistak izanik, haiek kantatutako opera bat, garai hartako Iparramerikan, onartua izateko.
Musikalki askatuz doa, ariaz aria, Hego Karolinako Charleston herriko auzo pobre bateko tragedia. Summertime kanta erreferentzia bihurtu da. Lo-kanta da.
Gershwin gazte hil zen. Eta urteak pasatu ahala, merezi zuen arrakasta lortu zuen. Arte munduan gertatu ohi denez gero, jenioak aurretik doaz. Gaur, egun ona izan daiteke lirismoz eta edertasunez betetako musika honetaz gozatzeko.
Getxoko liburutegietan obra honen material bi dituzue eskura: batak, umeei zuzendutakoak, liburuxka moldatua eta CDa (9 abesti ezagunenak) ditu; besteak opera osoa du DVD batean, 90eko izar bik, Willard White-k eta Cynthia Haymon-ek, bikain abestuta, Simon Rattle-ren zuzendaritzapean.
Goza ezazue!!
San Nikolas liburutegiko irtenberriak
Nov 9th
Hauek dira San Nikolas Liburutegian erositako ikus-entzunezko material berriak, jada eskuragarri mailegu moduan. Egin klik irudietan laburpen txiki bat ikusteko.
Gainera, hilabete honetan beste formatu berri bat gehitu dugu: etxean blu-ray irakurle bat daukatenentzat; gure dokumentalen irudiak ahalik eta hoberen ikusi ahal izateko.
Munduko paisaiak: Magrebeko Kulturak (irakurketa gida)
Oct 30th
Pasa den urtean, MAGREBEKO KULTUREI buruzko Irakurketa Gida interesgarri bat argitaratu genuen bilduma honetan bertan (Basauriko liburutegiek prestatuta), eta batez ere inprimatutako materialak eskaintzen ziren. Aurten, berriz, gida hori betetzeko asmoz, beste era bateko euskarriak gehitu ditugu: musika, zinema, baita komikiak zein liburu marrazkidunak ere.
Egile magrebtarren lanak dira, edota, beste jatorri bateko egileenak izanda ere, Afrikako iparraldeko herrialde hauen kultur aniztasuna eta aberastasuna islatzen dute: Aljeria, Libia, Maroko, Mauritania, Mendebaldeko Sahara eta Tunisia.
Hainbat materialen artean, bakoitzak bere interesekoa den baten bat topatzea espero dugu.
Magreb-i buruzko jardunaldiak
Oct 26th
Afrikako iparraldean kokatuta, Mediterraneoko hegoaldeko itsasertzaren eta basamortuaren artean, Magrebeko sozietateek kultura-oinordetza handia eta askotarikoa batu dute, Aljeria, Libia, Maroko, Mauritania, Mendebaldeko Sahara eta Tunisiatik hedatzen dena.
Getxoko udal liburutegiek, “Munduko Paisaiak” programaren barruan, aniztasun sozial eta kultural hori gure herrikideei helarazi nahi diogu. Horretarako, irakurketa gida bat egin dugu eta jardunaldi hauek antolatu ditugu, ekintzaz beteta: anitzak, parte hartzekoak, interesgarriak, dibertigarriak… Bi astetan zehar, nork bere gustukoa den baten bat aurkitzea espero dugu.
Gida egiteko eta jarduerak antolatzeko, hauen laguntza izan dugu: udaletxeko Immigrazio zein Kooperazio arlokoena, Atfal, Schams, Casa Libia eta Lalla-Bouhia elkarteena, baita Festival Amal, Biltzen eta Eusko Jaurlaritzaren Liburutegi Zerbitzuarena. Mila esker horiei guztiei.
Programa osorik ikusi nahi baduzu, sakatu beheko irudian.
30eko hamarkadako zinema dugu…
May 23rd
Aurreko batean, gure zinema mutuaren bildumari buruz hitz egin genizuen. Honetan, 30eko hamarkadako zinema aukeraketa bat prestatu dugu, San Nikolaseko Liburutegian eskuragarri mailegu moduan.
Hamarkada horretan, zine soinuduna hedatuta zegoen; industria, zinema-generoak finkatu egin ziren eta Hollywoodeko estudioen urrezko aroa hasi zen.
Martxoak 21: Arrazakeriaren kontrako nazioarteko eguna
Mar 22nd
Getxoko Udalak, Getxoko Etorkinak Plataforma osatzen duten elkarteekin batera, eta CEAR Euskadi eta SOS Arrazakeria Bizkaia elkarteen parte-hartzearekin, aurten ere, martxoaren 21ean, Arraza Diskriminazioaren aurkako Nazioateko Eguna ospatuko du, honako lemapean: “ANIZTASUNAREN ALDE, DISKRIMINAZIOAREN AURKA”. Horretarako, hainbat ekitalde antolatu dituzte, haien artean “ZUBIAK 2012″: aniztasunaren aldeko, arrazakeriaren kontrako film laburren lehiaketa.
ZUBIAK, bere ibilbideko lehenengo urtean, kalitate handiko lanak jaso ditu, hainbat herrialdeetatik etorrita. Horietan, migrazioekin, asilo eta babesarekin, elakrbizitzarekin, legeekin, arrazakeriarekin eta indarkeria eta diskriminazioarekin lotutako gaiekin heltzen zaie.
Lehiaketarako hautatutako film laburren proiekzioak: astearte eta asteazkena, martxoak 27 eta 28, Kultur Etxean (Villamonte A-8, Algorta) 19:30-21:30 Film laburri hoberena bozkatuko da publikoaren saria erabakitzeko.
Sari-banaketa eta film labur irabazleen proiekzioa: Ostirala, martxoak 30, Andres Isasi Musika Eskolan (Las Mercedes 6, Areeta) 19:30-21:00, Sariak eta proiekzioak ; 21:30: EL HAVRE proiekzioa (zuzendaria, Aki Kaurismäki) (Prezio publikoa: 2,90 € ; proiekzioetara bertaratzen direnak: doaneko gonbidapena).
Gainera, gai horri buruzko zinema interesatzen bazaizu, Getxoko Liburutegiek egindako Gidan proposatzen ditugun film eta liburuak ikustera gonbidatzen zaitugu. Gida lotura honetan dago.
Zinema musikala
Mar 6th
Zinema musikala genero zinematografikoa da. Horretan pelikulek badaukate eten bat garapenean, interpretazio musikalak koreografiarekin batera sartzeko. ez dago beste generorik hau bezain amerikarra, ezta western-a bera ere. “El cantante de jazz” izan zen lehenengo pelikula musikala. Musikala apurka-apurka puri-purian jarri zen eta 1929an Harry Beaumontek “La melodía de Broadway“rekin Oscarra lortu zuen. 30eko hamarkadan genero hau zinema beltzarekin batera publikoaren gogokoena bihurtu zen.
40ko hamarkadan Gene Kelly ospetsua agertu zen, eta berarekin musikala zinemaren gorenean kokatu zen. adibide gisa “Un día en Nueva York” dugu. Filmazioak kalera atera ziren ata musikalak adin-nagusitasuna eskuratu zuen. 50eko eta 60ko hamarkadetan modan jarraitu zuen, Elvis Presley, Frank Sinatra, eta Vicente Minellirekin, besteak beste. Paregabeko pelikukak egin ziren: “West side story“, “Cantando bajo la lluvia“, “Un americano en Paris“, “Mary Poppins” eta abar. Hurrengo hiru hamarkadetan zinema musikala indargabetu egin zen, publikoak eta produktoreek alde batera utzi zutelako. Garai horretako salbuespena Bob Fosse zen. Berari esker “Cabaret” eta “All that jazz“.
1996an eta Alan Parkerren eskutik, “Evita” pelikularekin, generoa berpiztu egin zen. Pixka bat geroago, arrakasta handiarekin “Moulin Rouge“estreinatu zen. “High school music“ek, “La sirenita“k, “Mamma mia“k edota “La bella y la bestia“k generoak gaur egun duen osasun ona erakusten digute. Getxoko liburutegietan dauden pelikulak ikusi nahi badituzu sakatu hemen.
Zein eder Mona!
Mar 1st
Madonna – Monna – Mona… gaur egunera arte pentsatzen zen Mona Lisa-ren bi erretratu zeudela: jatorrizkoa, Leonardo Da Vinci-rena eta Marcel Duchamp-ena, margolari dadaistarena. Azken honek aurreko maisulanaren parodia egin zuen postal baten eta izenburu probokatzailea jarri zion: LHOOQ. Frantsesez letreiatua hurrengo soinua izango luke “elle a chaud au cul”, hitzez hitzeko itzulpena: hark sua du ipurdian, hau da, bero-bero dagoela.
Honek bide eman zion POR ART estiloari. Duchamp-ek “apropiacionismo” deritzona egiten du, hots, lan batez jabetzen da, klasiko batez gehienetan, eta beste berri bat sortzen du, baina bertsio hausle baten ikuspuntutik.
Duela gutxi, Madrilgo Prado museoan Mona Lisa-ren erretratu berri bat dagoen albistearekin gosaldu genuen: Leonardo-ren adinkidea eta garaikidea.
Adituen arabera, zalantzarik gabe, Da Vinci-ren tailerrean egindako artelan bat da, aurrekoaren dizipulo batek eginda segur aski. Horretarako jo behar izan dute “expertizaje” teknikara; hau, artelan ezezagunak, egile, eskola edo mugimendu zehatz bati esleitzean datza. Teknika berri eta sofistikatuei esker ondorio ausartetara ailegatzen dira.
Orain dagokion galdera zera da: zenbat denbora eman behar da irribarre berri bat agertzeko jatorrizkoarekin lehiatzeko?
Aurrean esandakoarekin, bakarrik Getxoko liburutegien erabiltzaileen interesa piztu nahi dugu, zeinen gordailuetan arte-altxor imprimatuak eta ikus-entzunezkoak gordetzen baitira: Rafael, Rembrand, Caravaggio, El Bosco, Goya, Miguel Angel, Gauguin, Delacroix, Giotto, Durero…horietato batzuk baino ez dira.
Krisiari buruzko ikuspuntu ordezkoak
Feb 15th
Krisia, atzerapena, crack-a, liberalismoa, gastuaren murrizketa, zor publikoa, shock-a… Egunero mota horretako hitzekin bonbardatzen gaituzte, aurretik guretzat arrotzat diren hitzekin, ekonomialarien munduari zegozkiolako, baina, azken bolada honetan, dena zipriztintzen dutenak, nahitaez.
Hainbat liburu eta pelikula bildu ditugu, guztiak krisiari buruzkoak, baina guztiek beste ikuspuntu batzuk eskaintzen dizkigutenak, ofizialak ez direnak. Gure asmoa zera da: krisiari buruz hitz egiten dutenean zertaz ari diren, baita zeintzuk diren horren arrazoi eta ondorioak ere jakinaraztea… irakurri edo ikusi ondoren, bakoitzak hausnartzeko eta bere ondorio propioak ateratzeko. Guztiak Getxoko Liburutegietan dituzu eskuragarri (azalan dagoen gezian klikatu erabilgarritasuna jakiteko).
Naomi Klein-ek “La doctrina del shock” liburuan (dokumentala ere badago) zera defendatzen du: boteretsuak shock (larrialdi) egoera bat sortu edota horretaz baliatzen saiatzen dira, lege neurriak eta erabaki ekonomikoak onartzeko; erabaki horiek, beste une batean onartuezinak izaten dira gogorregiak direlako, baina shock-a aitzakia hartuta… Hala ere, estrategia hori eraitsi daiteke: jendea jakinaren gainean dagoenean, politika horrek nora eramango gaituen dakienean, ez dagoela ados erabaki ahal du eta, horrela, estrategia agerian geratzen da.
Beraz, komeni zaigu gaurko egoera ekonomikoaz konturatzea, eztabaidatzea, eta gure izaera kritikoa garatzea, ez duzu uste?
Proposatzen dizkizuegun liburu eta pelikulez aparte, oso blog interesgarri batzuk ere badaude; adibidez: “No le digas a mi madre que trabajo en Bolsa”, Francisco Álvarez ekonomialariarena; “La Bolsa y la vida” izeneko irrati-tartean ere entzun dezakezu (larunbatero, 10:00etan), Radio Nazionaleko “No es un día cualquiera” irrati-saioan.
Orlando furioso
Feb 10th
Kontratenorraren ahotsa ez da funtsean garbia, airea laringearen bidez ateratzen da, nota faltsuak sortuz. Horri falsettoan kantatzea deitzen zaio eta teknika konplexu bat menperatzean datza, zeren eta abeslariak soinu guztiak modulatu eta eraldatu egin behar dituen, eta nota grabeak nahiz agudoak beti geratzen dira ezkutatuta.
Adituek diotenez, ez dira doinu puruak, baizik eta gozakaiztuak (faltsuak).
Emaitza oso interesgarria da: pentsa dezagun gizon bat emakume ahots batekin kantatzen. Arraroa hasieratik bukaeraraino!
Aurrean aipatu dugun guztiak badu zerikusirik “castrati” izeneko haurrekin. Horiei euren atributuak mozten zizkieten, ahots zuria eta gardena gordetzeko asmotan.
Konpositore barrokoek, Antonio Vivaldi adibidez, hainbat opera konposatu zituzten ahots zurientzat, baina XIX. mendea hasi bezain laster gainbeheran erori ziren; ahots argiaren eta garbiaren erabilerak bilakaera izan zuen eta mota horretako kantuen zaletasunak ere bai.
Gaur egun, arraroa iruditzen zaigu doinu horiek izan zuten onarpena eta prestigioa eta nerabe askok jasan zuten, euren gorputzetan, sarraskia (egia bada ere, gutxi ziren benetan arrakasta lortu zutenak). Baina opera horiek ez dira galdu eta asko gorde egin dira ahots sakoneko emakume abeslari, mezzo-soprano eta kontratenorreen errepertorioetan. Horren adibide da Carlos Mena, gasteiztar tenorra, Bilbon egongo dena abesten kontratenorren ahotsaren goren unea gogorarazten.
