Madonna – Monna – Mona… gaur egunera arte pentsatzen zen Mona Lisa-ren bi erretratu zeudela: jatorrizkoa, Leonardo Da Vinci-rena eta Marcel Duchamp-ena, margolari dadaistarena. Azken honek aurreko maisulanaren parodia egin zuen postal baten eta izenburu probokatzailea jarri zion: LHOOQ. Frantsesez letreiatua hurrengo soinua izango luke “elle a chaud au cul”, hitzez hitzeko itzulpena: hark sua du ipurdian, hau da, bero-bero dagoela.
Honek bide eman zion POR ART estiloari. Duchamp-ek “apropiacionismo” deritzona egiten du, hots, lan batez jabetzen da, klasiko batez gehienetan, eta beste berri bat sortzen du, baina bertsio hausle baten ikuspuntutik.
Duela gutxi, Madrilgo Prado museoan Mona Lisa-ren erretratu berri bat dagoen albistearekin gosaldu genuen: Leonardo-ren adinkidea eta garaikidea.
Adituen arabera, zalantzarik gabe, Da Vinci-ren tailerrean egindako artelan bat da, aurrekoaren dizipulo batek eginda segur aski. Horretarako jo behar izan dute “expertizaje” teknikara; hau, artelan ezezagunak, egile, eskola edo mugimendu zehatz bati esleitzean datza. Teknika berri eta sofistikatuei esker ondorio ausartetara ailegatzen dira.
Orain dagokion galdera zera da: zenbat denbora eman behar da irribarre berri bat agertzeko jatorrizkoarekin lehiatzeko?
Aurrean esandakoarekin, bakarrik Getxoko liburutegien erabiltzaileen interesa piztu nahi dugu, zeinen gordailuetan arte-altxor imprimatuak eta ikus-entzunezkoak gordetzen baitira: Rafael, Rembrand, Caravaggio, El Bosco, Goya, Miguel Angel, Gauguin, Delacroix, Giotto, Durero…horietato batzuk baino ez dira.